Javnstøða er Vøkstur

Javnstøða er business! Kabalin gongur upp og øll vinna, um vit bara síggja høpi í hesum.

Mest sambærliga økið, Føroyingar kunnu samanberast við, er Norðlandið í Íslandi. Akureyri hevur sama fólkatal sum Havnin, og Norðurlandið á leið sama fólkatal sum er í Føroyum.

Fiskivinna og alivinna standa sterkar, men fólkatalið var farið at fjara, tí tey ungu, serliga ungar kvinnur fluttu til Reykjavíkar ella av landinum. Avbjóðingar innan gomlu vinnurnar vóru ikki nóg mikið.

At venda gongdini, og skipaðu tey lærdan háskúla, sum í fyrsta lagi var samanrenning av læraraskúla og heilsuskúla, men sum nú fevnir um so mangt annað. Nú undirvísa tey í løgfrøði, miðlafrøði, fiskivinnu og mongum øðrum.

Hetta er skúli við mongum ymsum tilboðum, ið er vorðin størsta einstaka arbeiðspláss á norðurlandinum. Fyrstu ferð eg var á skúlanum viltist eg, tí eg fór inn í granskingarbygningin ið liggur við síðurnar av sjálvum universitetinum. Har granska tey alt frá fiskivinnu og aling (Akureyri er frammaliga í toskaaling) til javnstøðu – meðan vit als ikki granska, hví t.d. ungar kvinnur flyta av landinum ella hvør lønarmunur er kynjanna millum, so sita vanliga 5-7 fólk á jafnréttisstovu og granska slíkar spurningar, og tey fáa ofta ung lesandi at hjálpa til við kanningum.

Men umframt at skúlin á Akureyri bjóðar staðbundna undirvísing, hevur hann eisini stórt úrval av fjarundirvísing, við lærda háskúlanum sum miðdepli. Fólk kunnu sita víðahvar í Íslandi og nema sær kunnleika, og koma á skúlan av og á.

Undirvísarar, granskarar, lesandi í ymsum aldri – men serlig yngri kvinnur – støðast nú nógv betur á Norðalandinum, tí nú eru bæði størv og útbúgving at fáa.

Sjálvur havi eg undivíst fleiri kvinnum sum søgdu, at var tað sum fyrr, ja so fóru tær við børnum og manni til Reykjavíkar. Sjómenn kunnu búgva allastaðni, og nógv arbeiði er at fáa, men skal familjan vera í økinum ið hon kennur seg mentunarliga tengda at so má bera til at útbúgva seg og fáa spennandi arbeiði – spennadi hjá báðum kynum og spennadi fyri fólk við ymsum útbúgvingum.

Í Føroyum er nóg mikið av arbeiðsplássum til teirra ið tíma at koyra gravkúgv og arbeiða í fiskivinnuni, og tað er eisini í fínasta lagi, men gloyma vit alt annað, fáa vit eitt skeivt kynsbýti. Stórur partur av kvinnum vilja fegnar arbeiða innan vitanarvinnur.

Vit mugu duga at síggja undirvísing sum vinnu heldur enn útreiðslu. Á hendan hátt kunnu vit kníta fleri fólk at undirvísingini, bæði sum lærarar og næmingar. Hetta hevur eisini við sær, at fólkini støðast í landinum. Vit hava eisini brúk fyri fleiri fólkum í tænastuvinnunum, har rigga tey lesandi so sera væl, tí júst tey vilja taka teir meira óhøgligu arbeiðstíðirnar. Hví skulu lesandi føroyingar sita við kassan ella manna skrivstovur niðri, tá ið vit hava brúk fyri teimum heima?

Útisetar grógva fastir í útlandinum, og mangan er undrunarvert, at so nógv hóast alt koma heimaftur. Hugsa um pedagogútbúgvingina – hóast dagstovnar og serstovnar í Føroyum rópa eftir útbúnum fólki, og áhugin at nema sær pedagogútbúgving er risasórur, so verður bara játtað til ein árligan flokk. Á Akureyri hava tey viðurkent, at pedagogútbúgvingin er universitetsútbúgving og tey pedagoglesandi fáa breiðan akademiskan førleika ið gevur høvi at velja nógv ymisk størv eftir lokna útbúgving. Vit noyða fólk av landinum ella at taka útlendskar fjarundirvísing – heldur enn at taka kappingina upp og økja tilboðið, eisini við fjarlestrarflokkum í Suðri og Norðoyggjum.

Føroyingar seta alt upp ímóti hvørjum øðrum. Vit seta betong og asfalt upp móti undirvísing og mentan. Alt verður ein kapping um pengar úr landskassanum. Fara pengar til undirvísingarendamál, verður ikki nógmikið til tunnlar, halda fólk. Lat okkum endiliga binda landið saman, og gera tunnlar og annað gott, men tað hjálpir einki uppá tann álvarsliga og grundleggjandi trupulleikan, at vit missa stóran part av okkara besta fólki. Lat okkum heldur byrja við at økja um okkara búskap sum Akureyri hevur gjørt. Skapa vit fleiri hægri útbúgvingar og harvið størri vitanarmøguleikar, so vit fáa fólk at trívast og búleikast í landinum, fáa vit betri kynsbýti… og við tíðini eisini ráð til tunnlar. Stig fyri stig.

…og líka eitt afturat, stakir uppihaldarar (oftast kvinnur) mugu fáa nógv størri stuðul fyri at hava ráð at taka av útbúgvingartilboðum í Føroyum… og tað mugu tey fáa, skulu vit varðveita hetta dýrabara tilfeingi í landinum og fáa fólkatal og búskap at vaksa.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>