Fiskarættur

Fór finna mær fakligari føði – og datt á ein fiskarætt…

Mannrættindanevnd ST hevur sagt ávegis úrskurð ið sigur Ísland hava brotið javnrættisreglu í altjóða sáttmála um borgarlig rættindi.  Talan er um íslendingar – ikki útlendingar – ið hava kært málið eftir at hava roynt spurningin í íslensku rættarskipanini fyrst.  Teir hava víst á javnrættisregluna ið er at finna bæði í altjóða sáttmálanum um borgarlig rættindi og í bæði íslensku grundlógini og europeiska mannarættindasáttmálanum.  

Sum nærum altíð helt íslenski hægstirættur við stjórnini; íslenski hægstirættur er millum heimsins mest tannleysu, skrivar upp og niður stólpa um, hvat partarnir hava sagt, nær lógir eru samtyktar og so mangt framvegis, men enda altíð við at siga at tað ið tingið hevur samtykt vinnur á øllum hægri prinsippum og rættindum.  

Men Ísland følir nú av álvara at ikki er ókeypis at skriva undir altjóða sáttmálar um rættindi, tí ferð eftir ferð tapast mál í mannarættindardómstólinum europeiska – og nú í ST-mannarættindanevndini. Ísland hevur svarað úrskurðinum, at landið fer at rætta fiskifyriskipanir sínar frammi í tíð, tó at teir fiskimenn ið fingu viðhald frá ST ikki fáa nakrar skaðabøtur.

Sum skilst sigur ST-nevndin í stuttum: Skal ríkidømi ið er tjóðarogn latast einstøkum, so má antin gjald takast afturfyri ella mugu øll fólk hava sama kjans at koma uppí skipanina eftir rímiligum og greiðum treytum.  

At lata tey ið hava fiskað fáa loyvini fyri onki og at lata tey fáa vinning av víðarisølu, er bert loyvilig í avmarkaða tíð; skal skipanin samsvara við javnrættisreglu, má við tíðini farast til skipan, har antin ríkið selur ella søkjast kann um loyvi eftir treytum ið seta øll líka og ikki órímiliga taka tey framum ið hava fiskað.  Hetta er neyvt sama fatan ið sást í flaggdagsáliti grundlógararnevndarinnar, har sigur § 45(2): “Er ætlan at vinna úr tilfeingi, tá skal landið krevja gjøld ella tryggja øllum vinnurætt.”  Verður hetta endaligi ST úrskurðurin verður greitt talan um stórt trýst á Ísland bæði frá ST, øðrum ríkjum og ikki minst mannrættinda- og umhvørvisfeløgum at fáa skipanina í rættlag.

Men bundið er Ísland ikki av hesum dómi.  Fyri Føroyar er ábendingin greið, vit koma í mishald mótvegis millumtjóðaviðtøkum um ikki rættvísari fiskidagaskipan kemur í lag eftir 2017; afturímóti kann vera  í lagi fyribils at lata vera í gildi galdandi skipan ið (enn) ríkar tann ið kastar frá sær og selur ókeypis útskrivað loyvi. ST tykist góðkenna framíhjárættindi í avmarkaða tíð.  Men góð 10 ár (afturat 12 frammanundan) er trýfalt rættindi hjá tænastumanni, so ikki er vist at ST fer at líkjast júst hesa uppskriftina.   

Í øllum førum er fiskarættur góð føði.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>